Kısa cevap: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), Anayasa Mahkemesinin verdiği ve 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecek olan ikinci iptal kararına rağmen ortadan kalkmadı. 31 Temmuz 2026 tarihli, 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) kurumu yeniden düzenledi: iki yıl ve altı hapis veya adli para cezası sınırı korundu, ancak işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlar artık HAGB kapsamı dışında. Genel bir af veya toplu infaz indirimi söz konusu değildir.
HAGB Neden Yeniden Gündemde?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenen, mahkemenin sanığın suçu işlediğini tespit edip cezayı belirlemesine rağmen bu hükmü belirli bir denetim süresi boyunca askıya aldığı bir kurumdur. Denetim süresi kasıtlı yeni bir suç işlenmeden tamamlanırsa dava düşer ve kişi hukuken hiç mahkûm olmamış sayılır.
Bu kurum son üç yılda iki kez Anayasa Mahkemesinin önüne gitti. İlk iptal kararının ardından 2024 yılında 7499 sayılı Kanun ile (8. Yargı Paketi) yeniden düzenlenen HAGB, bu kez de yüksek mahkemenin incelemesine konu oldu. Anayasa Mahkemesi, özellikle kamu görevlilerinin işkence, eziyet ve kötü muamele niteliğindeki fiillerinde HAGB’nin cezasızlık riski doğurabildiği gerekçesiyle CMK m.231’in ilgili fıkralarını yeniden iptal etti; ancak bu iptalin 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girmesine karar vererek kanun koyucuya yeni bir düzenleme yapması için süre tanıdı.
Kanun koyucu bu süreyi beklemeden hareket etti. 16 Temmuz 2026’da TBMM Genel Kurulunda kabul edilen ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7589 sayılı “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” (kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak biliniyor), Anayasa Mahkemesinin gerekçelerini karşılayacak şekilde HAGB’yi yeniden düzenledi. Böylece 30 Eylül 2026’da oluşması beklenen hukuki boşluk, iptal tarihi gelmeden dolduruldu ve kurum kesintisiz biçimde uygulanmaya devam ediyor.
7589 Sayılı Kanunla HAGB’de Neler Değişti?
Korunan Temel Şart: İki Yıllık Ceza Sınırı
Yeni düzenlemede de HAGB kararı verilebilmesi için, mahkemenin yargılama sonunda belirlediği sonuç cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması şartı aynen korunmuştur. Bu sınır, kanunda öngörülen soyut ceza üst sınırına göre değil, mahkemenin indirim ve artırımları uyguladıktan sonra ulaştığı somut sonuç cezaya göre değerlendirilir. Diğer bir deyişle, kanunda üst sınırı iki yılı aşan bir suçtan yargılanan bir kişi, mahkemenin takdiri indirimler sonrasında iki yıl veya altında bir cezaya hükmetmesi hâlinde yine de HAGB kapsamına girebilir.
Kapsam Dışı Bırakılan Suçlar
Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesini karşılamak amacıyla, 7589 sayılı Kanun işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele niteliğindeki fiilleri HAGB kapsamı dışına almıştır. Bu suçlardan yargılanan kamu görevlileri hakkında, cezanın miktarı iki yılın altında kalsa dahi artık hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyecektir. Bu değişikliğin amacı, devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğü ile mağdurun etkili bir yargısal cevap alma hakkı arasındaki dengeyi gözetmektir.
Kanunun daha önceden HAGB kapsamı dışında tuttuğu suçlar da (örneğin Anayasa’nın 174. maddesinde güvence altına alınan İnkılap Kanunları kapsamındaki suçlar) yürürlükte kalmaya devam etmektedir.
Denetim Süresi ve Sonuçları
Sanık, HAGB kararının verilmesiyle birlikte beş yıl (fiili işlediği sırada çocuk olanlar bakımından üç yıl) süreyle denetime tâbi tutulur. Bu süre içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve varsa mağdurun zararının giderilmesine ilişkin yükümlülükler yerine getirilirse, dava düşer ve verilen hüküm ortadan kalkar. Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde ise mahkeme, askıda kalan hükmü aynen veya değiştirerek açıklar.
Kanun Yolu: İtiraz Değil İstinaf
2024 tarihli düzenlemeyle birlikte HAGB kararlarına karşı başvurulacak kanun yolu itirazdan istinafa dönüştürülmüştü. 7589 sayılı Kanun bu yapıyı korumuştur; dolayısıyla HAGB kararına karşı hâlen bölge adliye mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulması gerekmektedir. Süresinde yapılmayan başvurular incelenmeksizin reddedilir; bu nedenle tebliğ tarihinin doğru tespiti büyük önem taşır.
HAGB ile Genel Af Karıştırılmamalı
Kamuoyunda 12. Yargı Paketi etrafında zaman zaman genel af, toplu infaz indirimi veya denetimli serbestlik süresinin uzatılması gibi beklentiler oluşuyor. Kanun metni bu yöndeki bir düzenleme içermemektedir. Pakette ceza hukuku bakımından yer alan diğer önemli değişiklik, HAGB’den bağımsız olarak, dolandırıcılık suçuna yalnızca banka hesabı veya ödeme aracı bilgilerini vermek suretiyle iştirak eden kişilere yönelik sınırlı bir ceza indirimi hükmüdür. Bu iki düzenleme birbirinden farklı hukuki kurumlar olup karıştırılmamalıdır. 5275 sayılı İnfaz Kanunu’nda ise bu paketle herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sonuç cezanın hesabı: İki yıllık sınırın mahkemenin uyguladığı tüm indirim ve artırımlardan sonraki nihai ceza üzerinden değerlendirildiği unutulmamalıdır; savunma stratejisi buna göre kurulmalıdır.
- Kapsam dışı suç değerlendirmesi: Bir fiilin işkence, eziyet veya kötü muamele niteliğinde sayılıp sayılmayacağı, olayın somut koşullarına ve failin sıfatına göre değişir; bu nitelendirme dosyanın seyrini doğrudan etkiler.
- Denetim süresi boyunca dikkat: Denetim süresi içinde işlenecek kasıtlı bir suç, önceki HAGB kararının da açıklanmasına yol açabileceğinden, bu süre boyunca hukuki risklerden kaçınmak önemlidir.
- İstinaf süresine dikkat: Kararın itiraz değil istinaf kanun yoluna tâbi olduğu ve sürenin kaçırılması hâlinde başvurunun incelenmeyeceği gözden kaçırılmamalıdır.
- Mağdurun zararı: Mağdurun zararının giderilip giderilmediği, mahkemenin HAGB kararı verirken değerlendirdiği hususlardan biridir; bu konuda dosyaya somut belge sunulması önerilir.
Adım Adım Süreç
- Yargılama sürecinde mahkeme, sanığın isnat edilen fiili işlediği ve suçun sabit olduğu sonucuna ulaşır.
- Mahkeme, somut olaya göre uygulanacak indirim ve artırımları dikkate alarak sonuç cezayı belirler.
- Sonuç cezanın iki yıl veya altı hapis ya da adli para cezası olup olmadığı, suçun kapsam dışı bırakılan fiillerden olup olmadığı ve kanunda aranan diğer şartların (daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyet bulunmaması, mağdurun zararının giderilmesi gibi) gerçekleşip gerçekleşmediği incelenir.
- Şartlar oluşmuşsa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir ve denetim süresini belirler.
- Karara karşı tebliğden itibaren yasal süre içinde bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir.
- Denetim süresi boyunca kasıtlı suç işlenmemesi ve varsa diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesi hâlinde süre sonunda dava düşer.
Gerekli Belgeler
- Mahkeme gerekçeli kararı ve tebligat belgesi
- Varsa mağdurun zararının giderildiğine ilişkin belgeler (dekont, ibraname, sulh tutanağı vb.)
- Adli sicil kaydı
- Denetim süresine ilişkin yükümlülüklerin (varsa) yerine getirildiğini gösteren belgeler
- İstinaf başvurusu yapılacaksa dilekçe ve harç makbuzu
Süreler
HAGB kararına karşı istinaf başvurusu, kararın tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde yapılmalıdır; bu süre kaçırıldığında başvuru incelenmeksizin reddedilir. Denetim süresi, yetişkinler için beş yıl, fiili işlediği sırada çocuk olan sanıklar için üç yıldır. Somut bir dosyada uygulanacak sürelerin, kararın verildiği ve kesinleştiği tarihe göre değişebileceği unutulmamalı, kesin süre hesabı için dosyanın bir avukat tarafından incelenmesi önerilir.
Örnek Olay
(A), işlediği bir hakaret suçu nedeniyle yargılanmış ve mahkeme, uyguladığı indirimler sonucunda (A) hakkında beş ay hapis cezasına hükmetmiştir. (A)’nın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti bulunmadığından ve mağdurun zararının giderilmesine ilişkin bir engel olmadığından, mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar vermiş ve beş yıllık denetim süresi belirlemiştir. (A), bu süre boyunca kasıtlı bir suç işlemezse, süre sonunda dava düşecek ve hüküm hukuken hiç verilmemiş sayılacaktır. Bu örnek, HAGB’nin işleyişini basitleştirmek amacıyla kurgulanmıştır; her dosyanın koşulları farklıdır ve sonuç, somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
HAGB 2026’da kaldırıldı mı?
Hayır. Anayasa Mahkemesinin ikinci iptal kararı 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecekti, ancak bu tarihten önce yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun kurumu yeniden düzenleyerek uygulamada kesintisizliği sağladı. HAGB, yeni şartlarıyla uygulanmaya devam etmektedir.
7589 sayılı Kanun genel af mı getirdi?
Hayır. Kanunda genel af, toplu infaz indirimi veya denetimli serbestlik süresinde bir değişiklik bulunmamaktadır. Düzenlemenin ağırlık noktası, HAGB’nin Anayasa Mahkemesi kararına uyumlu hâle getirilmesi ve hukuk yargılamasına ilişkin usul değişiklikleridir.
HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?
HAGB kararı, adli sicil kaydında görünmeyen, ayrı bir arşiv kaydına işlenen bir karardır. Denetim süresi başarıyla tamamlanıp dava düştüğünde bu kayıt da kanunda öngörülen usule göre değerlendirilir. Somut bir başvuru veya işlem bakımından doğuracağı sonuçlar farklılık gösterebileceğinden bu konuda güncel bilgi için bir avukata danışılması önerilir.
Hangi suçlarda artık HAGB verilemiyor?
7589 sayılı Kanun ile işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlar HAGB kapsamı dışına alınmıştır. Bunun dışında, kanunda daha önceden istisna tutulan suçlar (örneğin İnkılap Kanunları kapsamındaki fiiller) bakımından da HAGB uygulanamamaktadır.
HAGB kararına itiraz edilebilir mi?
2024 yılından bu yana HAGB kararlarına karşı itiraz değil istinaf kanun yoluna başvurulmaktadır. 7589 sayılı Kanun bu düzenlemeyi değiştirmemiştir. Başvuru, kararın tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde bölge adliye mahkemesine yapılmalıdır.
Denetim süresi içinde suç işlenirse ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde mahkeme, askıda tuttuğu hükmü açıklar. Bu durumda HAGB kararına konu ceza, koşullara göre aynen veya bazı değişikliklerle infaz edilebilir hâle gelir.
Sanığın HAGB’yi kabul etmesi gerekiyor mu?
2024 tarihli düzenlemeden bu yana sanığın HAGB’ye açık kabulü aranmamaktadır; bu şart kanundan çıkarılmıştır. Ancak sanığın veya müdafiinin dosyada ileri sürdüğü hususlar, mahkemenin takdirini etkileyebilir.
Kamu görevlisi olmayan biri işkence benzeri bir fiil işlerse istisna uygulanır mı?
Kanundaki istisna, işkence ve eziyet suçlarını genel olarak, kötü muamele istisnasını ise özellikle kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği fiiller bakımından düzenlemektedir. Bir fiilin bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, failin sıfatı ve fiilin niteliğine göre mahkemece belirlenir; bu nedenle somut olayın bir avukatla birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Sonuç
HAGB, 2026 yılında iki kez Anayasa Mahkemesinin denetiminden geçmiş ve son olarak 7589 sayılı Kanun ile 30 Eylül 2026’daki hukuki boşluk oluşmadan yeniden düzenlenmiştir. İki yıllık ceza sınırı ve denetim süresi gibi temel unsurlar korunurken, işkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele niteliğindeki fiilleri artık kapsam dışında tutulmaktadır. Genel bir af söz konusu olmadığından, HAGB’den yararlanıp yararlanılamayacağı her zaman somut dosyanın koşullarına göre değerlendirilmelidir. Ceza yargılamasının hangi aşamasında olursanız olun, HAGB’nin uygulanabilirliği ve olası sonuçları hakkında bir ceza avukatından bilgi almanız, haklarınızı doğru biçimde kullanmanız açısından önem taşır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın özellikleri farklı olduğundan, içerikte yer alan açıklamalar hukuki görüş veya danışmanlık yerine geçmez.